Naar de inhoud

De onderdelen

15-1-2015

1.    Mast en giek

 

Vrijwel altijd is een kleine mechanische schade een boodschap voor een groot probleem. Ziet u een beetje corrosie? Of een paar geoxideerde popnagels?

 

Het profiel van de mast bestaat uit een ander metaalsoort dan de zalinghuizen, de masttopunit, de  popnagels, enzovoort. Deze materialen moeten geïsoleerd zijn om galvanische corrosie tegen te gaan. Als u corrosie aantreft is dat een signaal dat de isolatie is aangetast door ouderdomsslijtage of door beschadigingen.

 

Tijdens de inspectie neemt de inspecteur ook het lummelbeslag en neerhouderbeslag mee. Op deze beslagen komen grote krachten te staan, en hun goede werking is zeer belangrijk. Te veel ruimte of juist te weinig ruimte, en u kunt op schade rekenen.

 

Valschijven kunnen slijten. Op zich geeft dat geen problemen, zolang ze goed kunnen blijven draaien. Vaak komt het voor dat er te veel ruimte ontstaat in het huis waarin de schijven draaien. Een val of kraanlijn kan dan tussen de schijf en het huis terecht komen, waarna de val muurvast klem komt te zitten. Dan moet de val uit de klem worden losgesneden. Met alle ongemakken van dien, en een nieuwe val op de koop toe.

 

2.    Staand want

 

De meeste schippers realiseren zich de krachten in het staand want niet. Een meters hoge mast blijft staan door een paar staaldraden …

 

Om een indicatie te geven, een gemiddelde 6 mm rvs stag breekt pas als er meer dan 2880 kg aan hangt.

 

Zichtbare schade aan de stagen en wanten is een signaal dat deze direct vernieuwd moeten worden. Dat spreekt voor zich.

Haarscheuren in aangewalste terminals, spanners, etc zijn ook een signaal voor vervanging, maar dan moet de schipper al zeer oplettend zijn om deze haarscheuren vast te stellen.

 

Niet alles is visueel zichtbaar. Of een staaldraad goed in de huls is gestoken, bijvoorbeeld. Alleen een geoefend oog kan een inschatting maken.

 

Ouderdomsslijtage wordt sterk versnelt door trillingen. Bij de meeste zeilboten staat het staand want eerder te los dan te strak. De aanvangsspanning wordt vaak berekend aan de had van de breeksterkte. Onderstaand een voorbeeldberekening van een vaak aangetroffen 1x19 verstaging:

 

RVS 316 verstaging, 1x19.

Diameter (mm)

Breeksterkte (kg)

Voorstagspanning (kg)

Wantspanning

(kg)

Fractionele verstaging (kg)

2

320

48

35

64

4

1280

192

141

256

6

2880

432

317

576

8

4640

696

510

928

10

15.987

2.398

1.758

3.197

12

22.933

3.440

2.523

4.587

14

31.268

4.690

3.439

6.254

 

De achterstagspanner is een bijzondere stag. De breeksterkte van de spanner (en alle onderdelen) moet groter zijn dan de breeksterkte van de stag.

 

Tuigers gebruiken geen borgringetjes, maar splitpennen. Deze hebben minder kans op openbuigen. Goed afgeplakte ringetjes volstaan wel.

3.    Lopend want  

Het lopend want wordt vaak te dik gekozen. De meeste schippers realiseren zich niet hoeveel trekkracht een lijn kan hebben. Kies vooral niet voor te dikke lijnen!

 

Slijtage in de mantel is nooit goed en is reden om de lijn te vervangen. Grote vraag is natuurlijk hoe het komt dat de mantel slijtagesporen heeft. De lijn schavielt ergens, of is beschadigd. Deze oorzaak zal de schipper moeten nagaan.

 

Splitsen en takelingen kunnen visueel goed worden beoordeeld. Er mag niet te veel ruimte of lengteverschil zitten tussen de buitenmantel en kern van een lijn, soms moet na splitsen de buitenmantel worden ‘gemolken’ om de kern.

 

Belangrijk is de relatie tussen de dikte van de lijn en de diameter van de schijf. Een te kleine schijf geeft onnodige wrijving, waardoor de krachten niet goed worden doorgezet. Er is dus sprake van krachtverlies door te kleine schijven. Dit kan snel oplopen tot wel 50%.

 

Geadviseerd wordt:

verhouding lijn / schijfdiameter en voorbeeld treksterkten


Diameter (mm)

Schijf diameter (mm)

Breeksterkte polyester vallijn (kg)

Breeksterkte Dyneema vallijn (kg)



2

12

200

200


4

24

500

500


6

36

750

1250


8

48

1500

2500


10

60

2000

4000


12

72

2750

6500


14

84

3750

9000


 

Het lopend want heeft weinig onderhoud nodig. Het is aanbevolen om zout uit het lopend want te spoelen met zoet water, in ieder geval voor de winterperiode. Was de lijnen nooit in sop! Gebruik eventueel wat groene zeep, maar geen ander wasmiddel. Daarvan worden de lijnen wel mooi schoon, maar stug en droog. Het ‘vettige’ karakter is juist een pre.

UV licht is een belangrijke factor in de ouderdomsslijtage, maar het aantal schippers dat in de winterperiode de vallen tijdelijk vervangt door scheerlijnen is niet zo groot.

 

Duurdere vallen en schoten hebben een speciale streng ter indicatie voor vervanging in de mantel.

 

4.    Dekbeslag  

Er zijn maar weinig zeilboten waar de schoten, vallen en andere lijnen goed lopen door de verschillende blokken en naar de verschillende lieren.

 

De uitlijning van de mastvoetblokken, deckorganizers, de keerblokken, etc etc staan vaak niet in lijn met de vallen en schoten. Of een gecombineerd blok is ingeschoren, waarvan er maar één schjif recht staat en de overige schijven eigenlijk een zijdelingse kracht opleveren. Een verkeerd uitgelijnd blok levert slijtage op! En veel!

 

De lieren hebben regelmatig onderhoud nodig. Hoewel ze er robuust uitzien, het zijn tandwielkasten die nauwgezet moeten functioneren. Geadviseerd wordt de lieren een servicebeurt te geven volgens het schema van de mastinspectie (afgenomen mast).

Elk jaar moet wel worden beoordeeld of de lier nog goed is gemonteerd. En controleer dan ook de hoek waaronder de schoot of val aangrijpt, deze mag meestal niet meer dan 10° naar beneden zijn.

 

De kammen van de stoppers slijten. Scherpe delen geven op hun beurt schade aan de vallen. Vervang de kammen op tijd.


Lees meer over tuigage

Vind een boot

Gebruikt  Nieuw
Soort
motorboot  zeilboot
Prijs
Lengte
Zoeken bij
Alle HISWA-leden
Alleen HISWA-makelaars